Nic o młodych bez młodych – jest to parafraza cytatu Minister Edukacji Narodowej „Nic o nich bez nich” dotyczący tego jak powinno wyglądać podejście do młodzieży i młodych dorosłych w kwestiach, które ich bezpośrednio dotyczą.

25 maja, jak ambasadorka Programu Projektor, wzięłam udział w Ogólnopolskim Okrągłym Stole ds. Strategii Młodzieżowej. Było to wydarzenie organizowane przez Stowarzyszenie Umarłych Statutów we współpracy z Fundacją PZU. Głównym celem wydarzenia było zebranie opinii młodzieży i młodych dorosłych, reprezentujących organizacje społeczne, instytucje publiczne, placówki edukacyjne oraz inne podmioty, aby wspólnie podjąć dialog na temat przyszłości polityki młodzieżowej. 

Pracę nad Krajową Strategią Młodzieżową rozpoczęto w marcu 2026 roku. Konsultacje te są jednymi z wielu podczas, których młodzież i młodzi dorośli mogą wyrazić swoje zdanie w kwestiach, które je bezpośrednio dotyczą, a ich efekty trafią bezpośrednio do Ministerstwa Edukacji Narodowej. Strategia ta ma otwierać możliwości na tworzenie polityk publicznych dla osób młodych. Ma być to pierwszy dokument od ponad 20 lat, który realnie będzie wyznaczał trajektorię działań państwa wobec młodzieży i młodych dorosłych. 

Punktem wyjściowym do rozmowy były wyniki raportu „Diagnoza Młodzieży 2026” opracowanego przez Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej, który w rzetelny i dokładny sposób opisuje sposób funkcjonowania dzisiejszej młodzieży i młodych dorosłych w Polsce. Polecam zapoznanie się z tym raportem, ponieważ może być wartościowym źródłem informacji na temat młodego pokolenia. Ważne jest tutaj także rozgraniczenie, że w raporcie i podczas konsultacji mówiliśmy o dwóch grupach docelowych: młodzieży, w tym ujęciu mówimy o osobach w wieku 15-18 lat, chociaż czasami ten wiek zmniejsza się nawet do 12 roku życia i młodych dorosłych czyli osobach w wieku 19-29 lat, a w niektórych ujęciach górna granica może wynosić nawet 35 lat, z powodu coraz późniejszego wchodzenia w realną dorosłość i usamodzielniania się. Warto mieć świadomość tego rozgraniczenia, ponieważ mimo że konsultacje dotyczą obu grup to mogą mieć one inne potrzeby i perspektywę, którą warto wziąć pod uwagę, szczególnie że o młodych dorosłych często się zapomina przy tworzeniu różnych form inicjatyw.

Podczas wydarzenia zostaliśmy podzieleni na zespoły, w których pracowaliśmy nad jednym z przydzielonych nam tematów dotyczących młodzieży. Były to takie tematy jak m. in. edukacja, zdrowie psychiczne, rynek pracy czy zaangażowanie społeczne. Mi przypadł temat związany z lokalnym transportem. 

Podczas pracy w zespołach działaliśmy według stworzonego przez organizatorów modelu, którego centrum był dom wspólny. Największym zdziwieniem wywołało we mnie to, że podczas konsultacji nie mieliśmy stworzyć gotowych rozwiązań problemu tylko wymienić swoje doświadczenia z danego obszaru, w tym przypadku lokalnego transportu. Było to dla mnie bardzo trudne, z tego powodu, że z natury jestem osobą, która próbuje znaleźć rozwiązanie na każdy problem. Ale wierzę, że tego typu metoda może mieć jakiś sens. Efekty naszej pracy zespołowej przedstawiliśmy przed zespołem eksperckim.

Zaskoczyła mnie różnorodność zespołu w jakim byłam. Oczywiście w pozytywnym znaczeniu. Dzięki tej różnorodności mogliśmy zebrać większą liczbę doświadczeń i tym samym perspektyw na ten temat, co mam nadzieję, pozwoli organizatorom lepiej zrozumieć to zagadnienie. Ciekawym doświadczeniem było także to jak mała jest świadomość o problemach młodzieży i młodych dorosłych na terenach wiejskich, bo oczywiście wiemy o tym, że istnieje wykluczenie transportowe i komunikacja publiczna występuje bardzo rzadko albo nie ma jej wcale, ale nie wiemy o tym jakie to ze sobą niesie konsekwencje. Także zauważyłam, że w kontekście małych miast i obszarów wiejskich o transporcie mówi się tylko przez pryzmat młodzieży uczęszczającej do szkoły podstawowej lub szkoły średniej, a zapomina się o młodych dorosłych, którzy także z komunikacji publicznej chcą korzystać ale z jakiegoś powodu z niej rezygnują. Nie bez powodu po skończeniu 18 roku życia młodzież z mniejszych miast i obszarów wiejskich decyduje się zrobić prawo jazdy. Ale jest to temat, który jest złożony i o którym może kiedy indziej. 

Jako ambasadorka i wolontariuszka Programu Projektor mogę się także wypowiedzieć na temat lokalnego transportu wspominając dojazd na zajęcia do szkół w ramach PROlekcji czy Wakacyjnych Warsztatów z Projektorem, Zdarzały się sytuacje, gdzie to nauczyciel musiał przyjeżdżać po nasz zespół na stację kolejową oddaloną kilkanaście kilometrów od miejscowości lub musiałam dojechać własnym samochodem do szkoły, ponieważ żadna komunikacja publiczna nie dojeżdżała do tego miasta. Jest to wiec problem, z którym wolontariusze Programu Projektor mogą się także utożsamiać. Podczas przemów wybrzmiał także postulat o tworzeniu szkoły, która ma być miejscem budowania sprawczości, odporności społecznej oraz budującej relacje społeczne. 

Możemy tylko wierzyć w to, że efekty, które zostały wypracowane podczas konsultacji zostaną realnie wzięte pod uwagę i wpłyną na finalną wygląd strategii, ponieważ będzie ona coś znaczyć tylko wtedy kiedy jest tworzona z młodymi ludźmi. 

Zachęcam także do wypełnienia ankiety stworzonej przez Fundację Civis Polonus, w której także młodzież i młodzi dorośli mogą wyrazić swoje zdanie. Ankieta dostępna jest pod tym linkiem Diagnoza Młodzieży – Co może zrobić dla młodych państwo?